Tag Archives: Strateji

2018’de dikkat edilmesi gereken eğilimler

İşletmelerimizi ilgilendiren geçen seneden aklımda kalan önemli başlıklar Dördüncü Sanayi Devrimi ve Sürdürülebilirlik. Bu konular yine gelişmiş ülkeler kaynaklı. Hep yazdığım, söylediğim, gelişme evrimsel bir süreçtir, bu süreçte icatlar ve teknolojik yenilikler kaldıraç etkisi yaratarak gelişmiş sanayileri bir sonraki evreye sıçratmıştır. Adamlar ilk üç sanayi devrimini yaşadıkları için deneyimlerini dördüncüsüne aktarıyorlar. Biz neyi aktaracağız? Aktaracak bir şey olmadığı için işletmelerimiz yine batı kaynaklı teknolojiyi işletmelerine kurup “fabrikamız dijital devrime ayak uydurdu” diye reklam yapıyorlar. Bu bizim 2017’ yi bıraktığımız nokta. Batı sanayisi geliştirdiği teknolojiyi ekonomik gerekçe ve önceliklere göre uygular. Bizim bankalarımız ithal edilen en ileri bilgisayar sistemlerini kullanmakla övünürken,   inceleme gezisinde ziyaret ettiğim dev Alman bankası bizim demode dediğimiz sistemleri hala kullanıyordu. Önemli olan fizibilite. Biz kendi ulusal sanayimizin, teknolojik düzeyimizin ve ülkenin istihdam önceliklerini dikkate almak suretiyle kendimize uygun teknolojiyi geliştirmemiz lazım. Türkiye’de medyan yaş 29 civarında Almanya’da bu rakam 46. Japonya ve Almanya’nın robotlara yatırım yapması tesadüf mü? Bizde genç nüfusumuz nedeniyle işsizlik oranı yüksek. Bu iki toplumun üretim ve ekonomik modelleri farklı olmak zorunda.

Avrupa’da en çok çalışan toplumlardan biriyiz ama bir türlü gelişemiyoruz! Çalışan nüfusun %43’ü haftada 50 saatten fazla çalışıyormuş. Buna karşılık mutsuz, kalp hastası ve fakir! Bizden çok daha az çalışan toplumlarda verimlilik daha yüksek, daha zengin ve daha mutlular. Burada ciddi bir sorun var. Evet, eğitim yetersizliği bir faktör ama tecrübelerime göre iş süreçlerimiz ve çalışma kültürümüz de verimlilik yolunda önemli engeller. İş hayatında süreçlerimiz ve ilişkilerimiz güvensizlik üzerine kurulu. Bu nedenle süreçlerde batıya nazaran daha fazla kontrol kademesi var. Yeni okuduğum bir yazıya göre İsveç’te günlük çalışma süresinin 6 saate düşürülmesi tartışılıyormuş. Bazı sektörlerde yaptıkları denemelerde çalışma süresinin kısalmasına rağmen ücretlerde ve verimlilikte bir düşüş olmadığı görülmüş. İnsanlar kendilerine ve gelişimlerine daha fazla vakit ayırabildikleri için daha mutlu ve daha verimli çalışıyorlarmış. Bu satırları yazarken İstanbul’da çalışmak zorunda olanlar aklıma geldi bir an!

İnsanlar artık hayatları boyunca üretken olmak istiyorlar. Yeni Dünya düzeni bunu gerektiriyor. Yeni Türkiye düzeni de gerektirmeli. Birçok şirket sizi işe alınca onlarla evlendiğinizi düşünüyor! Ama yeni nesil farklı. Mutsuzsa katlanmıyor. İşlerinde ve yaşamlarında anlam arıyorlar. Para onlar için her şey değil.  İnsanlar sadece çocuklarıyla ilgilenmek için değil, bir mola vermek veya yeni bir konuda eğitim almak için gerektiğinde işlerinden boşanmak istiyorlar. Bu geçiş halleri gelecekte çok daha önemli olacak. Belki bizim toplumda biraz daha geç gerçekleşir ama insan kaynaklarımız bu geçişlerin üretken bir insan olmanın bir parçası olduğunu dikkate almak zorunda. Gençlere geleceği öngörebilmeleri için yardım etmeliyiz. Singapur’da, şu anda, her vatandaşa öğrenimlerine harcamaları için bir miktar para veriliyormuş.  ABD’de AT & T, hayat boyu öğrenme konusunda çalışanlarının her birine yatırım yapıyor. Mevcut ekonomik sistemin yarattığı eşitsizlik arttıkça şirketlerin ve hükümetlerin toplumsal gündeme odaklanması ve müdahale etmesi gerekecek. Bu müdahale sürdürülebilirlik için de gerekli. Anne-babalarımızın çoğunun, iş yaşamlarında tercih yapma şansları yoktu. Zaten ekonomik sistem onlardan sabah 9.00’da işte olmalarını 18.00’ e kadar dalga geçmeden çalışmalarını bekliyordu. Şimdi insanlardan ilaveten daha yaratıcı olmaları bekleniyor. Bu nasıl olacak? O zaman sistem bireylerin kendilerini geliştirmeleri ve değişebilmeleri için gerekli kaynakları sağlamak zorunda. İsveç’in yapmak istediği de bu. Demek ki neymiş, Dördüncü Sanayi Devrimi bütünsel (holistik) bir yaklaşım gerektiriyormuş. Yani İK 1.0 ile, 4.0 teknoloji olmuyormuş!

Riskleri Doğru Yönetme Zamanları…

Ortalık yine toz duman. Strateji, risk, sürdürülebilirlik konularında çok yazıyorum çünkü liderlik stratejik düşünme ve geleceği öngörme sanatı. Bu sanata kimi doğuştan sahip, sahip olmayanlarda kendilerini geliştirebilirler. Kurumsallaşma, sürdürülebilirlik bunlar çok konuşuluyor,şimdi bu kavramlar yönetim modası. Bizim gibi Dünya üzerinde edilgen konumda ülkelerin şirketleri için önemli olan risktir. Siz risklerinizi yönetmeyi öğrenirseniz zaten  sürdürülebilirlik yolunda önemli mesafe katetmiş olursunuz.

İşte cevaplamanız gereken bazı sorular: Şirketinizin varoluşunu etkileyecek riskleri biliyor musunuz?  Bunları yönetmek için bir planınız var mı? Yöneticileriniz ve diğer alt kademelerde çalışanlarınız şirketinizin karşı karşıya olduğu risklerin farkındalar mı?

Continue reading

Aman Faylara Dikkat!

Bodrum depremini yaşayanlar ve deprem öncesi gelişmeleri iyi gözlemleyenler sarsıntıdan kısa bir süre önce denizin yükseldiğini ve dalgaların kıyıda bulunan eşyaları denize çekmesinin ardından yer sarsıntısının başladığını söylediler. Uzmanlar bu durumun denizin altındaki fay tabakalarının kırılarak birbirlerinin üzerinde hareket etmesinden kaynaklandığını söylüyorlar. Bu kırılmalar ve sürtünmeler sonucunda metalik bir uğultuda çıkıyor. Fay hatlarının kırılması aslında her seferinde bir değişimi tetikliyor, üzerinde yaşadığımız dünya kabuğu ve coğrafya değişiyor ama bu değişim o kadar yavaş ki sonucun nereye varacağını fark etmiyoruz. Bu kırılmalar ve sonucunda getirdiği değişimler belki insanlığın kaderini kökten değiştirecek ama bunu görmeye bizim ömrümüz yetmiyor. Değişim yönetimi danışmanları buna evrimsel değişim diyor.

Fay hatlarındaki kırılmalar bizler için ciddi bir risk ve yaşamsal tehdit ama son dönemde bu kırılmalar sadece dünyanın kabuğu için geçerli değil, bizleri etkileyebilecek başka alanlarda da kırılma risklerinden söz edebiliriz. Ülke içinde ve Dünya’da yaşanan politik gerilimler, ekonomi ve piyasalarda yaşanan dalgalanmalar, süper güçler arasında yaşanan nükleer bilek güreşi,  aynı şekilde bilişim teknolojindeki hızlı gelişmeler, politika, ekonomi ve teknoloji alanlarında büyük kırılmalara gebe. Tabiî ki bu faylardaki kırılmalar toplumsal alandaki fayları da doğrudan etkileyecektir. Örneğin bazı ülkelerin stratejik üstünlük sağlamak için başlattıkları Dördüncü Sanayi Devrimi ve yapay zekâ çalışmaları bizim gibi henüz ikinci sanayi dönemini yaşayan ülkeleri tamamen oyun dışında bırakabilir. Biz uçak üretelim, araba üretelim tartışmalarını sürdürürken kendimizi robotlarla kuşatılmış bir halde bulabiliriz. Bizim gibi yüksek işsizlik ve düşük eğitim ve beceri seviyesine sahip bir toplumda bu kırılmaların vereceği hasar çok daha yüksek olacaktır. İş adamlarımız ve yöneticilerimiz, günlük koşuşturmalar içerisinde, satışlar, ödemeler, vergiler ve kredilerin geri ödemeleri ile uğraşırken, diğer fay hatları üzerindeki gelişmeleri izlemeye yeterince vakit ayıramıyorlar. Fay hatlarındaki gelişmeler yakinen izlenmediği takdirde gerekli önlemler zamanında alınamaz ve ani bir kırılmada kayıplar çok fazla olur.

Evet, yaşamda dengeler sürekli değişiyor. Dünyamızdaki fay kırılmaları belki yavaş yavaş dünyanın denge merkezini değiştirecek. Dünyanın denge merkezinin değişmesi ve artan insan nüfusunun yol açtığı yan etkiler küresel ısınmaya sebep veriyor. Küresel ısınma başka alanlardaki dengeleri bozacak, başka değişimleri tetikleyecek. Gelişmeleri bu şekilde sistemik bütünlük içinde görmek ve sistemi oluşturan parçalar arasındaki ilişkileri görebilmek lazım. Almanya niçin dördüncü sanayi devrimine herkesten önce girdi? Niçin buna bu kadar önem veriyor? Bizlere önümüzdeki 10 yılda etkisi ne olacak? Bunlar gibi daha birçok soru sorabilirim. Özetle değişimi okuyabilmek ve fay kırılmalarının yol açacağı sonuçları görmek ve değerlendirmemiz lazım. İş dünyamıza önerim önümüzdeki dönemde stratejik düşünmeye daha çok zaman ayırsınlar. Mesleki örgütler bu konuların tartışılabileceği en uygun platformlardır. Ancak bu tartışmalar yapılırken beyinlerin kalplerden önde gitmesi vazgeçilmez koşul!

Değişimi görebilmek çok önemli, hala dinozorların birdenbire nasıl yok olduklarının cevabını bulamadık.

Türk Markaları Topuğuna Sıkıyor…

quotefancy-1547059-3840x2160Bir önceki yazımda global marka olmadan önce yerli pazarlarda sağlanması gereken koşullara değinmiştim. Ancak bu yazımda, yurt dışı piyasalarda tutunma mücadelesi verirken, yurt içinde değişik sektörlerden tanınmış markaların müşteri hizmetleri ve müşteri ilişkileri konularında, kendi deyimimle topuklarına kurşun sıkmasına değinmek istiyorum. Biliyorsunuz marka olmak kolay değil, zor, uzun ve pahalı bir süreç. Yüksek teknolojiye dayalı katma değeri yüksek, inovatif çözümler sunan bazı yabancı markalar çok kısa sürede dünya pazarlarına yayılıp tekel olmayı başardılar ama biz rekabetin çok yüksek olduğu sektörlerde düşük teknolojili ürünler üretiyoruz. Rekabetin yüksek olduğu piyasalara düşük teknolojili ürünler sunarak, kısa sürede farklılaşıp marka olabilmek, katma değeri yüksek, yüksek teknoloji ürünü, inovatif ürünlere göre çok daha zor. Bugün iç piyasada iyi tanınan bazı markalarımız işe başladıklarında bizler çocuktuk. Continue reading

Dünya Markası Olmadan Önce…

Geçenlerde basında devlet yöneticilerine ait şöyle bir söyleme rastladım “en az 10 tane dünya markası yaratmalıyız” !  Doğru, hemfikirim. Keşke Apple, LG, Bosch, Samsung, Siemens, Toshiba, Mercedes, BMW, Ford, Toyota, Boeing bize ait olsaydı. Ancak, politikacıların böyle pembe söylemleri ile dünya markası olunmuyor. Dünya markası olabilmek için bazı koşullar gerekli. Nedir bu koşullar? Yaşam deneyimi, gözlem ve iş hayatının içinden topladığım bilgilere dayanarak bu koşullardan bazılarını takip eden satırlarda sıralamaya çalıştım. Eminin bu konuda sanayicilerimizin de söyleyecekleri çok şey vardır.

  • Önce yurt içinde müşterinizi insan yerine koyup saygı göstereceksiniz. Kalite sorunu yaşayan ayıplı bir ürününüzü değiştirmek veya iade etmek isteyen tüketicilerin önüne bin bir bahane ve engel çıkarmayacaksınız. Amerika’daki, Japonya’daki, Fransa’daki, Almanya’daki tüketici hangi haklara sahipse sizde onlarınkine benzer yasalar çıkartılmasına önayak olacaksınız. Bu ülkelerin hangisinde tüketiciye “kutuyu açtıktan sonra ürün bozuk çıkarsa” değiştirmeyiz diyen firma var!

Continue reading

Fırtınalı Zamanlarda Geleneksel Hiyerarşiler Aleyhinize Çalışabilir

çy16 Ocak 2016 tarihli “Riskli Sularda Çok Açılmayın Boğulursunuz başlıklı yazımda, Türkiye’de iş yapma ortamının jeopolitik riskler ve yönetim riskleri nedeniyle her zaman tedbirli yaklaşımlar gerektirdiğini ve iş yaparken bu risklerin dikkate alınması gerektiğini vurgulamaya çalışmıştım. O yazımı gazeteye gönderdikten sonra Sultanahmet meydanında bomba patladı, son olarak sınırlarımız yine ihlal edildi. Dünyanın yeni bir denge, üretim ilişkilerinin yeni paradigmalar arayışında olduğu içinden geçtiğimiz dönemde öyle görülüyor ki, siyasi konjonktür ve uluslararası ilişkiler ülkemizi etkilemeye devam edecek.  Şirketlerimizi çevreleyen ortam bu olunca şirket sahipleri ve üst düzey yöneticilerinin iç ve dış piyasaları her zaman olduğundan daha yakın izlemeleri gerekecek. Continue reading

Dördüncü Sanayi Devrimi İşletmelerimiz İçin Ne İfade Ediyor?

145037Geçen hafta Davos’ta yapılan Dünya Ekonomik Forumunda yapılan tartışma ve sunumlardan bazılarını canlı yayınlar sayesinde izleme fırsatı buldum.  Bu senenin ana teması, Dünya Ekonomik Forumunun kurucusu Alman Ekonomist Profesör Klaus Schwab tarafından Dördüncü Endüstriyel Devrim olarak açıklandı.  Profesör Schwab’a göre Dördüncü Sanayi Devrimi önümüzdeki yıllarda iş yapış ve yaşama şekillerimizi temelden değiştirecek. Dördüncü sanayi devriminin yol açacağı yeni gelişmeler ve özellikle Türk işletmelerine etkisine değinmeden önce ilk üç sanayi devrimini okuyucularıma hatırlatmak isterim. Buhar makinasının icadıyla birlikte mekanize üretime geçişi sağlayan birinci endüstriyel devrim dönemi başladı. Daha sonra 19.yüzyılın ikinci yarısında elektriğin icadıyla birlikte Ford T modeli öncülüğünde seri üretim ve geleneksel sanayi dönemi başladı. Batıda ağır sanayi bu dönemde gelişti. Seri üretim 3.sanayi devriminin alt yapısını ve gerekçesini hazırladı. Karmaşıklaşan mekanik sistemlerin kontrolü ve artan bilgi hesaplama ihtiyacı 1970’lerden itibaren bilgisayarların, elektroniğin ve sonunda internetin gelişimiyle 3. Sanayi devrine girildi. Bugün itibariyle bu teknolojileri geliştiren ülkelerde öyle bir aşamaya gelindi ki, insanla makinaları ayıran çizgiyi yavaş yavaş kaldırmayı konuşuyorlar. Şimdilik önlerindeki en önemli engel istihdam politikaları.  İşte bu yeni süreç Dördüncü Endüstri Devrimi olarak adlandırılıyor. Bu sürecin etkisi sektörlerin dijitalleşmeden etkilenmelerine göre değişecek. Hepinizin bildiği gibi bu süreçten öncelikle etkilenen müzik sektörü oldu. Dağıtım ve üretimin marjinal maliyetinin neredeyse sıfıra yaklaşmasıyla bu sektördeki en büyük oyuncular bile krize girdi. (örneğin Virgin Atlantic)  Önümüzdeki 20, 30 yıllık süreçte birbirleriyle konuşan makinalardan, müşteriyle, hatta tüketiciyle bilgi paylaşan üretim bantlarından ve cisimlerin internetinden bahsediliyor. Öyle ki, 2020’lere gelindiğinde gelişmiş ülkelerde uçaktan, dokuma iğnesine 30 milyar cihazın internet üzerinden kablosuz olarak iletişim halinde olacağı konuşuluyor. Bu bir bilimkurgu değil gerçek. Örneğin; bir fabrika üretim müdürü elektrik kesintisi sonucunda duran üretimi elindeki akılla cihazla uzaktan yeniden başlatabilecek. Müşterilerinden gelen ürün örneğini akıllı cihazı ile fabrikadaki 3D yazıcıya gönderebilecek. Bugün kalıplarda üretilen birçok otomobil yan sanayi parçası 3D yazıcılarda üretilecek. Bu durumdan ağırlıklı olarak ikinci sanayi devrimini yaşayan Türkiye’deki işletmeler nasıl etkilenecek? Nasıl uyum sağlanacak? Continue reading